“Πρωινό Άστρο”, από το Γυμνάσιο Λύκειο Χρυσοβίτσας Ιωαννίνων
Το “Πρωινό Άστρο” είναι το ποίημα που έγραψε ο Γιάννης Ρίτσος για το κοριτσάκι του, όταν έγινε πατέρας. Είναι το ποίημα της πατρικής στοργής και της λυρικής φαντασίας. Είναι ένα ποίημα “που μόνο ένας παλμογράφος θα μπορούσε να “οπτικοποιήσει” και να καταγράψει τους παλμούς της εκπληκτικής ευαισθησίας του”. Ο ίδιος ο Ρίτσος το χαρακτηρίζει “Μικρή εγκυκλοπαίδεια υποκοριστικών” για την κορούλα του.
Το βίντεο αυτό παρουσιάστηκε στην εκδήλωση του Μουσείου Μπενάκη, στις 21 Μάρτη 2009, Παγκόσμια ημέρα Ποίησης που ήταν αφιερωμένη στα 100 χρόνια από τη γέννηση του Γιάννη Ρίτσου. Το αφιέρωμα έγινε από το 6ο Λύκειο Καλλιθέας και το 10ο Λύκειο Πειραιά. Το σχολείο μου, Γυμνάσιο Λύκειο Χρυσοβίτσας Ιωαννίνων, εκπροσωπήθηκε στην εκδήλωση με το Πρωινό Άστρο, μετά από πρόσκληση που δέχτηκε από το 6ο Λύκειο Καλλιθέας να συμμετάσχει με ένα οπτικοποιημένο ποίημα του Γιάννη Ρίτσου.
Περισσότερες πληροφορίες στο σχολικό μας ιστολόγιο:
http://xrysomyga.blogspot.com/2009/03/blog-post_24.html
και στο προσωπικό μου ιστολόγιο:
http://blogs.sch.gr/evstamou/2009/07/20
Μουσική: Ευανθίας Ρεμπούτσικα, “Το Αστέρι και η Ευχή”.
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ του Γιάννη Ρίτσου
Τηλεοπτική μεταφορά της παράστασης “Τέταρτη Διάσταση”, με το έργο του Γιάννη Ρίτσου ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ στα πλαίσια του αφιερώματος στον ποιητή από τον sevenx.
Στο ρόλο του Αγαμέμνονα ο Ηλίας Μαλανδρής και την Κλυταιμνήστρας η Γεωργία Μπούχλα. (1993).
Σκηνοθεσία: Θοδωρής Πολυχρονιάδης
Γιάννη Ρίτσου «Πρωινό άστρο» – Της Γιόλας Αργυροπούλου-Παπαδοπούλου
Palmografos.com Το 1955, η ευτυχία του Γιάννη Ρίτσου και της γυναίκας του Φαλίτσας κορυφώθηκε με την γέννηση της κόρης τους Έρης, για την οποία έγραψε ο ποιητής το «Πρωινό άστρο» του, μια εκπληκτικού κάλλους εκτενή σύνθεση, αποτελούμενη από 19 ενότητες. «Το πατρικό φίλτρο μέλλει ν’ αποδειχθεί ισχυρότερο από τον συζυγικό έρωτα» παρατηρεί εύστοχα ο Παντελής Πρεβελάκης («Ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος», Εκδόσεις Κέδρος, 1981, σελ. 201). Και πράγματι, όλο αυτό το έργο φανερώνει την άφατη τρυφερότητα του Ρίτσου για το μοναχοπαίδι του· δηλώνει μιαν αγάπη που παρόμοιά της δεν φαίνεται να έχει νοιώσει ποτέ άλλοτε ο ποιητής· εκφράζει μια λατρεία που εξαιτίας της ο Ρίτσος αισθάνεται συμφιλιωμένος πια με τον καθένα και με το καθετί…
Σαν σήμερα… πριν από 21 χρόνια… – Της Γιόλας Αργυροπούλου-Παπαδοπούλου
Palmografos.com Ακριβώς σαν σήμερα, πριν από 21 χρόνια, στις 11 Νοεμβρίου του 1990, έφυγε από τη ζωή – σε ηλικία 81 ετών – ένας από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους της Νεοελληνικής Ποίησης, ο Ποιητής της Ρωμιοσύνης και της Σονάτας του σεληνόφωτος, ο «Μεγάλος» κι αγαπημένος μας Γιάννης Ρίτσος…
Μια φωτιά. Η ποίηση / Σχόλια στο έργο του Γιάννη Ρίτσου / Δημήτρης Κόκορης
Από τη δημιουργική πνοή του Γιάννη Ρίτσου απέρρευσε ένα τεράστιο σε ποσότητα έργο, το οποίο διαθέτει και πολλά σημεία υψηλής ποιότητας. Για να ωριμάσουν βαθμιαία οι φιλολογικές συνθήκες, ώστε να προκύψουν συνθετικές και συνολικές αντιμετωπίσεις του έργου του Ρίτσου, χρειάζεται να προηγηθούν μερικότερες προσεγγίσεις, σαν αυτές που επιχειρεί ο Δημήτρης Κόκορης: Η πορεία του ποιητή προς τη νεοτερική έκφραση, η δημιουργική του σχέση με τη δημοτική παράδοση στον “Επιτάφιο” και στα “Δεκαοχτώ λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας”, η αξιοποίηση αρχαίων μύθων στην ποίησή του, ορισμένα ποιήματα ποιητικής, η σχέση της ποίησης του Ρίτσου με την ποίηση του Καβάφη, του Σεφέρη και του Αναγνωστάκη και άλλα ενδιαφέροντα θέματα αναπτύσσονται στις σελίδες του βιβλίου. Αξιοσημείωτο είναι ότι εξετάζονται και τα “Μελετήματα” του Ρίτσου, για να σκιαγραφηθούν οι κριτικές σκέψεις του τόσο για το έργο άλλων λογοτεχνών όσο και για βασικές πτυχές του ποιητικού φαινομένου.
Εκδόσεις Σοκόλη – Κουλεδάκη, 2003
Δοκιμές στην “Τέταρτη διάσταση” του Γ. Ρίτσου / Σοφία Ν. Μπαρδάνη – Σημαντήρη,
Ο χρόνος και η μνήμη, γεφύρια να κρατήσουμε τη μικρή ζωή μας. Να ταξιδεύουμε στ’ “απωλεσμένα”, να βρισκόμαστε στο τώρα ν’ αποζητούμε το αύριο παλλόμενο σε νέους σκοπούς, σ’ οράματα τερπνά αφού περάσαμε την κάμινο.
Κι η σιγουριά του ποιητή τα χνάρια, το σημάδι πως δεν περπατήσαμε πάνω στη γη άβουλοι και μοιραίοι κι η μοίρα στα δικά μας χέρια, με το λόγο προπομπό του ταπεινού μαντατοφόρου στη βεβαιότητα πως:
-ήμασταν νέοι πριν από χιλιάδες χρόνια, νέοι ύστερα από χιλιάδες χρόνια, γιατί ο χρόνος και ο ήλιος έχουν την ίδια ηλικία -την ηλικία μας.
Τη βεβαιότητα πως:
-αυτό το φως δεν είναι καθόλου ανικατοπτρισμός -μα το δικό μας φως φιλτραρισμένο μέσα απ’ όλους τους θανάτους. (“¨Οταν έρχεται ο ξένος”, Γ. Ρίτσος)
Εκδόσεις Γρηγόρη
Γιάννης Ρίτσος, αυτοβιογραφία / Κινηματογραφική αυτοβιογραφία: Ντοκουμέντα της ζωής και του έργου του
Όποιος διάβαζε στη “Διάπλαση των Παίδων”, το έτος 1925, τα ποιήματα “Φθινοπωρινό τραγούδι” και “Ονειροπόλημα”, δε θα μπορούσε ούτε καν να φανταστεί ότι πίσω από το ψευδώνυμο της υπογραφής “Ιδανικό Όραμα” κρυβόταν ένας νέος ποιητής, ο Γιάννης Ρίτσος, ο οποίος έμελλε παράλληλα με τον πυρήνα των υπερρεαλιστών της γενιάς του ’30 και ξεκινώντας απ’ αλλού, να αναπτύξει μια ξεχωριστή προσωπικότητα και να γίνει ο ιδανικός εκφραστής της ποίησης με κοινωνικό περιεχόμενο.
Ο Γιάννης Ρίτσος γνώριζε την πιο ουσιαστική ιδιότητα της ποιητικής τέχνης. Την απελευθερωτική της φόρτιση. Τέχνη και ελευθερία είναι στη συνείδησή του έννοιες αλληλένδετες. Γι’ αυτό προσπάθησε να συμβάλει ώστε οι αποδέκτες του έργου του να γίνουν σωστοί και ολοκληρωμένοι πολίτες, που σήμαινε για εκείνον ελεύθεροι άνθρωποι. Φρόντισε το έργο του να είναι το μέσον που θα οδηγήσει τον αναγνώστη-πολίτη σε ψυχική, πνευματική και ηθική άνθηση.
Η φωτεινή συνείδηση του λαού μας είναι ο Γιάννης Ρίτσος. Το έργο και η απέριττη ζωή του υπήρξαν άρρηκτα δεμένα και συνυφασμένα με όσα προσδοκούσε ο ελληνισμός, τις πιο δύσκολες ώρες του, από πνευματικούς ανθρώπους.
Με συναίσθηση ευθύνης υπηρέτησε ακατάλυτες αξίες, ιδανικά, αρχές και δημοκρατικά ιδεώδη. Τα μετουσίωσε σε ποίηση και τα κατέθεσε ως τεκμήρια ήθους και εθνικής αυτογνωσίας για τις μελλούμενες γενιές. Το σύνολο του έργου του ποιητή της Ρωμιοσύνης αποτελεί παρακαταθήκη που ανήκει στην κιβωτό της ιστορίας του Έθνους.
Σε έναν κόσμο αλλοτριωμένο σήμερα, μέσα στον οποίο αναζητούμε τα Χαμένα ιδανικά, τα βρίσκουμε σε κάθε του στίχο. Όσοι υπενθυμίζουν -με την παρουσίαση των έργων του- αυτές τις αρχές και τα ιδανικά, εδραιώνουν όσα πίστευε, όσα ονειρεύτηκε και όσα προφητικά διακήρυξε.
Η δημιουργία της αυτοβιογραφικής ταινίας του Γιάννη Ρίτσου το 1984 και η παρούσα έκδοση, με τις αφηγήσεις και τις μαρτυρίες του, αποτελούν στοιχεία για να εμβαθύνουμε στην ιδιωτική περίπτωση του δημιουργού. Θεωρήσαμε χρέος μας να διασώσουμε σε εικόνα και ήχο το λόγο του ποιητή και παράλληλα να συμβάλουμε στην προσέγγιση και στη συνειδητοποίηση απ’ όλους, ιδιαίτερα από τη νέα γενιά, της μεγαλοσύνης του ανθρώπου που αποτελεί σύμβολο του πνεύματος και της αντίληψης του λαού μας.
Μας δέχθηκε σαν άρχοντας στο σπίτι του. Μας έφερε κοντά με την οικογένειά του. Την Φαλίτσα και την Έρη. Πρόσωπα με ήθος και απέραντη αγάπη για εκείνον. Μας μίλησε, μας έπαιξε στο πιάνο αγαπημένα του κομμάτια, μας άφησε ελεύθερους να κάνουμε το σωστό κατά την κρίση μας. Ήθελε με τον τρόπο του να αφήσει ανοιχτό το παράθυρο της σκέψης του, ίσως για να δουν πολλοί, να αντιληφθούν λίγοι, και να ακολουθήσουν ελάχιστοι το δρόμο που διάλεξε να πορευτεί στην πολυκύμαντη ζωή του.
Γιώργος και Ηρώ Σγουράκη
Το κινηματογραφικό έργο “Γιάννης Ρίτσος: αυτοβιογραφία”, ντοκουμέντα της ζωής και του έργου του, αποτέλεσε τη βάση της παρούσας έκδοσης. Πρόκειται για το οπτικοακουστικό ντοκουμέντο στο οποίο περιλαμβάνονται όλα τα στοιχεία της ζωής και της πορείας του ποιητή και συνοδεύει ως προσφορά το λεύκωμα.
Αρχείο Κρήτης, 2008